بیمه باربری، کشتی و هواپیما
بیمه باربری:
بیمه حمل و نقل کالا بیمه ای است که به موجب آن بیمه گر در مقابل حق بیمه ای که از بیمه گزار دریافت می کند متعهد می¬شود چنانچه در جریان حمل کالا از نقطه ای " مبداء حمل " به نقطه دیگر " مقصد کالا " در نتیجه وقوع خطر های موضوع بیمه ، کالا تلف شده و یا دچار خسارت شود و یا بیمه گزار هزینه هایی در رابطه با خطرات متحمل شود، زیان وارده را جبران نماید.
تعاريف مرتبط با بيمه نامه باربري
مورد بيمه
كالايي است كه مشخصات آن از جمله نوع کالا، وزن، مقدار، تعداد، ارزش کالا و ... با استفاده از اطلاعات مندرج در پروفرما، ثبت سفارش، فاکتور و ... (بر حسب نوع بیمه نامه باربری صادره [وارداتی – صادراتی- داخلی- ترانزیت]) در بيمهنامه درج می گردد.
تقسیم بندی از نظر موقعیت جغرافیایی
• بيمه باربری داخلي: مبدأ و مقصد در بيمه هاي باربری داخلي، داخل ايران مي¬باشد.
• بيمه باربری وارداتي: در اين حالت مبدأ حركت خارج از ایران و مقصد داخل ايران مي باشد .
• بيمه باربری صادراتي: در اين حالت مبدأ حرکت داخل ايران و مقصد خارج از ايران مي¬باشد.
• بیمه باربری ترانزیت: بیمه نامه باربری ترانزیت جهت بیمه نمودن محموله هایی می باشد که مبداء و مقصد حرکت آنها خارج از ایران می باشد و کشور ایران در مسیر حمل محمولات قرار دارد .
معیارهای اختصاصی تعیین نرخ حق بیمه رشته باربری در مدیریت بیمه های باربری، کشتی و هواپیما بیمه "ما" :
• نوع و دامنه پوشش بر اساس کلوزها و پوشش های فراتر از هر کلوز
• نوع وخصوصیات محموله ( شکنندگی ، فساد پذیری و... )
• طریق حمل
• مسافت و مسیر حمل
• قلمرو جغرافیایی حمل
• امکانات ایمنی وسیله حمل
• مقررات بین المللی حاکم بر حمل
• عوامل غیر قابل پیش بینی از جمله تغییر مسیر حمل
• خطرات اضافی و استثنائات
• مبداء و مقصد حمل
• خسارت های ناشی از جنگ ، اغتشاش و یا تحریم
• انتقال کالا از یک وسیله حمل به وسیله دیگر
• دفعات حمل
• دوره اعتبار بیمه نامه
• نحوه پرداخت حق بیمه
• درج شرط اخذ بارنامه ارزش دار
• مشخصات وسیله حمل
وسيله حمل:
وسيله حمل از موارد بسيار مهم در بيمههاي باربري است كه به كشتي طبقه بندی شده، هواپيما، كاميون، قطار و .... يا تركيبي از آنها اطلاق می شود .
بسته بندی:
بسته بندی کالا نقش تعیین کننده ای در بررسی ریسک توسط بیمه گر دارد و می تواند نرخ و حق بیمه را افزایش یا کاهش دهد مثلاً برای کالاهایی که با کانتینر حمل میگردند تخفیف در نظر گرفته می شود .
پارت شیپمنت (PART SHIPMENT) (حمل به دفعات): به حمل و انتقال کالا در چندین مرحله پارت شیپمنت گفته می شود. در واقع یک شرط در بیمه باربری است که بیمه گر موافقت یا عدم موافقت خود را با حمل بار به دفعات و به صورت چند مرحله ای از مبداء به مقصد را اعلام می دارد .
ترانس شیپمنت (Transshipment ) : یک شرط در بیمه باربری است که بیمه گر موافقت یا عدم موافقت خود را با انتقال و جابجایی محموله بیمه شده از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر در طول مدت سفر اعلام می دارد .
*اهداف بيمه نامه
بيمه نامه باربري، زيان هاي مالي كالاهاي تجاري را در صورت تحقق خطرات مرتبط حمل و نقل ( دريايي، هوايي، زميني ) مورد پوشش قرار ميدهد و هدف از آن حفظ منافع صاحبان كالا، تجار، وارد كنندگان و در نهايت حفظ منافع ملي است.
* چه كساني به اين بيمه نامه نياز دارند؟
فروشندگان كالا، اعتبار دهندگان، حمل كنندگان و خريداران برای انجام معاملات و مبادلات بازرگانی ایمن و خنثی سازی پیامد های ناخوشایند مالی در اثر ایجاد حوادث احتمالی از مخاطبان این بیمه نامه به شمار می آیند.
انواع شرايط بيمه حمل و نقل كالا براي پوشش بیمه باربري
مجموعه شرایط کلوز C – آیین نامه شماره 79 بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
خطرات تحت پوشش
این بیمه خطرات زیر به جز موارد استثنا شده در بندهای 4،5،6،7 را پوشش میدهد .
1. تلف شدن یا آسیب دیدن مورد بیمه که به طور منطقی مرتبط با یکی از موارد زیر باشد :
• آتش سوزی یا انفجار
• به گل نشستن ، زمینگیر شدن و برخورد با کف دریا ، غرق شدن یا واژگون شدن کشتی یا شناور.
• واژگون شدن یا از راه یا از خط خارج شدن وسیله حمل زمینی.
• تصادم یا برخورد کشتی ، شناور یا هروسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی به غیر از آب .
• تخلیه کالا در بندر اضطراری .
2. تلف شدن یا آسیب دیدن کالای مورد بیمه که علت آن یکی از امور زیر باشد :
• فدا کردن کالا در جریان خسارت عمومی
• به دریا انداختن کالا جهت سبک سازی کشتی
خسارت همگانی
این بیمه نامه خسارت همگانی و هزینه های نجات را که به منظور پیشگیری از خسارت یا در ارتباط با آن به جز موارد مندرج در بندهای 4،5،6،7 به وجود آمده و طبق قرارداد حمل و یا قانون و عرف حاکم بر آن محاسبه و تعیین شده باشد، پوشش می دهد .
مسئولیت مشترک در تصادم
به موجب شرط مندرج در قرارداد حمل در خصوص مسئولیت مشترک دو کشتی در تصادم، بیمه گر جبران این زیان را در قبال خطرات مورد بیمه تعهد در این بیمه به عهده میگیرد. بیمه گزار تقبل می نماید که هرگاه حمل کننده بر اساس شرط مذکور مطالبه زیان کند، بیمه گر را آگاه نماید . در این صورت بیمه گر حق دارد به هزینه خود دفاع از بیمه گزار را در دعوی به عهده گیرد.
مجموعه شرایط کلوز B – آیین نامه شماره 79 بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
خطرات تحت پوشش
این بیمه خطرات زیر به جز موارد استثنا شده در بندهای 4،5،6،7 را پوشش میدهد .
1. تلف شدن یا آسیب دیدن مورد بیمه که به طور منطقی مرتبط با یکی از موارد زیر باشد :
• آتش سوزی یا انفجار
• به گل نشستن، زمین گیر شدن و برخورد با کف دریا ، غرق شدن یا واژگون شدن کشتی یا شناور.
• واژگون شدن یا از راه یا از خط خارج شدن وسیله حمل زمینی.
• تصادم یا برخورد کشتی ، شناور یا هروسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی به غیر از آب .
• تخلیه کالا در بندر اضطراری .
• زلزله ، آتشفشان یا صاعقه.
2. تلف شدن یا آسیب دیدن کالای مورد بیمه که علت آن یکی از امور زیر باشد :
• فدا کردن کالا در جریان خسارت عمومی
• به دریا انداختن کالا جهت سبک سازی کشتی یا به دریا افتادن کالا از روی عرشه کشتی
• ورود آب دریا ،دریاچه یا رودخانه به کشتی ، شناور ، محفظه کالا ، کانتینر یا محل انبار.
• تلف شدن کلی هر بسته در کشتی یا شناور و یا تلف کلی هر بسته به علت افتادن به هنگام بارگیری وتخلیه کشتی یا شناور.
خسارت همگانی
این بیمه نامه خسارت همگانی و هزینه های نجات را که به منظور پیشگیری از خسارت یا در ارتباط با آن به جز موارد مندرج در بندهای 4،5،6،7 به وجود آمده و طبق قرارداد حمل و یا قانون و عرف حاکم بر آن محاسبه و تعیین شده باشد، پوشش میدهد .
مسئولیت مشترک در تصادم
به موجب شرط مندرج در قرارداد حمل در خصوص مسئولیت مشترک دو کشتی در تصادم، بیمه گر جبران این زیان را در قبال خطرات مورد بیمه تعهد در این بیمه به عهده میگیرد. بیمه گزار تقبل می نماید که هرگاه حمل کننده بر اساس شرط مذکور مطالبه زیان کند، بیمه گر را آگاه نماید . در این صورت بیمه گر حق دارد به هزینه خود دفاع از بیمه گزار را در دعوی به عهده گیرد.
مجموعه شرایط کلوز A – آیین نامه شماره 79 بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
كاملترين نوع پوشش بيمهاي، شرايط A است در اين پوشش تقريباً كليه خطرات احتمالي در جريان حمل تحت پوشش بيمه گران قرار خواهد گرفت. به جز استثنائاتي كه به برخي از آنها در ادامه اشاره ميگردد.
خطرات تحت پوشش
1. - این بیمه همه خطرهایی را که منجر به تلف شدن یا آسیب دیدن کالای مورد بیمه میشود به جز موارد استثنا شده در بندهای 4،5،6،7 را پوشش میدهد.
خسارت همگانی :
این بیمه نامه خسارت همگانی و هزینه های نجات را که به منظور پیشگیری از خسارت یا در ارتباط با آن به جز موارد مندرج در بندهای 4،5،6،7 به وجود آمده و طبق قرارداد حمل و یا قانون و عرف حاکم بر آن محاسبه و تعین شده باشد پوشش می دهد .
مسئولیت مشترک در تصادم
به موجب شرط مندرج در قرارداد حمل در خصوص مسئولیت مشترک دو کشتی در تصادم ، بیمه گر جبران این زیان را در قبال خطرات مورد بیمه تعهد در این بیمه به عهده می گیرد. بیمه گزار تقبل می نماید که هرگاه حمل کننده بر اساس شرط مذکور مطالبه زیان کند، بیمه گر را آگاه نماید . در این صورت بیمه گر حق دارد به هزینه خود دفاع از بیمه گزار را در دعوی به عهده گیرد.
استثنائات
1. این بیمه به هیچ وجه شامل خطرات زیر نمی گردد:
• تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه قابل انتساب به سوء عمل ارادی بیمه گزار
• نشت و ریزش عادی، کسری عادی وزن یا حجم و یا فرسودگی و پوسیدگی عادی کالای مورد بیمه .
• تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از کافی نبودن یا نامناسب بودن بسته بندی یا آماده سازی کالای مورد بیمه مشروط بر اینکه بسته بندی یا آماده سازی قبل از شروع این بیمه انجام شده یا به وسیله بیمه گزار یا کارکنان او انجام شده باشند و تحمل مقابله با حوادث معمول در سفر بیمه شده را نداشته باشد .( در موارد مربوط به این شرط ، "بسته بندی " شامل چیدن کالای مورد بیمه در کانتینر هم هست و کارکنان جزو پیمانکاران مستقل محسوب نمیشود )
• تلف شدن ،آسیب دیدن یا هزینه به علت عیب ذاتی یا ماهیت کالای مورد بیمه
• تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ای که علت آن تاخیر باشد، حتی اگر این تاخیر ناشی از خطرات بیمه شده باشد (به استثناء هزینه های قابل پرداخت بر اساس بند 2)
• تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از اعسار یا ورشکستگی مالکان، مدیران، اجاره کنندگان یا گردانندگان کشتی یا قصور در انجام تعهدات مالی از طرف یکی از آنها ، به شرط اینکه بیمه گزار در هنگام بارگیری کالای مورد بیمه در کشتی ، از این امر مطلع بوده یا بایستی طبیعتاً در جریان معمول تجارت خود از این مسئله آگاه باشد که این اعسار و یا ناتوانی مالی می تواند مانع از ادامه عادی سفر گردد. این استثنا در صورتی که قرارداد بیمه به طرف دیگری ( طرف مدعی خسارت ) واگذار شده باشد که آن طرف موضوع بیمه را با حسن نیت و تحت قرارداد الزام آور خریداری کرده یا با خرید آن توافق نموده است ، اعمال نمی گردد.
• تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ای که مستقیم یا غیر مستقیم به علت یا ناشی از کاربرد هر نوع سلاح یا وسیله ای باشد که با انرژی اتمی یا شکست هسته ای و یا ترکیب هسته ای یا واکنش مشابه دیگر یا نیرو یا ماده رادیو اکتیو کار کند .
2. این بیمه به هیج وجه تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از موارد زیر را پوشش نمیدهد :
• عدم قابلیت دریا نوردی کشتی یا شناور یا نامناسب بودن کشتی یا شناور برای حمل ایمن کالای مورد بیمه ، مشروط بر اینکه هنگام بارگیری کالای مورد بیمه به وسیله حمل ، بیمه گزار از فقدان قابلیت دریانوردی یا نامناسب بودن کشتی یا شناور آگاه باشد .
• نامناسب بودن کانتینر یا وسیله حمل جهت حمل سالم مورد بیمه ، مشروط بر اینکه بارگیری کالا درون یا برون این وسائط قبل از شروع این بیمه نامه انجام شده باشد یا توسط بیمه گزار یا کارکنان او انجام شده باشد و آنها از نامناسب بودن وسائط مذکور در زمان بارگیری کالای مورد بیمه اطلاع داشته باشند .
• در مواردی که قراداد بیمه به طرف دیگری ( طرف مدعی خسارت ) واگذار شده باشد و ایشان موضوع بیمه را با حسن نیت و تحت قراداد الزام آور خریداری کرده یا با خرید آن توافق نموده است استثنای بند 5/1/1 اعمال نمیگردد .
• بیمه گران حق ادعای نقض تعهدات ضمنی راجع به قابلیت دریانوردی کشنی و مناسب بودن کشتی برای حمل مورد بیمه را از خود اسقاط کند .
3. این بیمه به هیچ عنوان تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه هایی را که علت اصلی آنها یکی از موارد زیر باشد جبران نمیکند :
• جنگ ،جنگ داخلی ، انقلاب ، شورش ، قیام و یا زد وخوردهای داخلی ناشی از این امور یا هرگونه عمل خصمانه توسط یا بر علیه یکی از دو قدرت متخاصم .
• توقیف ، ضبط ، مصادره ، تصرف( غیر از دزدی دریایی ) یا اثرات ناشی از این امور یا اثرات ناشی از اقدام به شروع آنها.
• مین، اژدر و بمب های متروکه یا سایر سلاحهای جنگی به جا مانده و متروکه .
• این بیمه نامه به هیج وجه تلف شدن ، آسیب دیدن یا هزینه ناشی از موارد زیر را پوشش نمیدهد :
• عمل اعتصاب کنندگان ، جلوگیری از ورود کارگران یا عمل اشخاصی که در درگیریهای کارگری ،آشوبها یا اغتشاشات داخلی شرکت میکنند.
• اعتصاب، تعطیل محل کار ، درگیریهای کارگری ، آشوبها و یا اغتشاشات داخلی.
• هرگونه عمل تروریستی یا اقدام هر شخصی که مستقیما با هدف براندازی دولتی یا اعمال نفوذ از طریق توسل به زور یا خشونت برعلیه دولت یا از طرف یا در ارتباط با هر سازمانی که قانونی یا غیر قانونی تشکیل شده باشد
• عمل هر شخص با انگیزه سیاسی عقیدتی یا مذهبی.
شرایط (Total Loss) – خسارت کلی
در این نوع پوشش خسارات و زیان های مستقیم ناشی از آتش سوزی و یا غرق و ... که منجر به از بین رفتن کل محموله در یک مرحله گردد قابل پرداخت می باشد.
نکته: در صورت انتخاب شرایط Total loss، بندهای شرایط خصوصی بیمه نامه می بایست از مدیریت بیمه های باربری، کشتی و هواپیما بنا به شرایط هر بیمه نامه و کالا اخذ گردد.
مدارک و مستندات مورد نیاز جهت رسیدگی به پروندهای خسارت :
بیمه گزار در زمان بروز خسارت میبایستی مدارک و مستندات به شرح ذیل را در اختیار بیمه گر قرار دهد :
• نامه مکتوب اعلام خسارت
• اسناد خرید شامل : اصل فاکتور خرید ، اصل پروفرما ، اصل گواهی مبداء ، اصل صورت بسته بندی کالا، اصل گواهی سلامت کالا در مبداء ، اصل گواهی بازرسی کالا در مبداء یا مقصد ، اعلامیه فروش ارز و برگ ثبت سفارش ، فاکتور تفکیکی
• اسناد حمل کالا شامل: اصل بارنامه حمل سراسری ، اصل بارنامه جاده ای ، اعلامیه ورود کالا ، اصل راهنامهCMR ( در صورت وجود )
• کلیه قبوض گمرکی و انبار ( ورود و خروج کالا ) ، اظهار نامه گمرکی
• صورتمجلس گمرکی یا صورتجلسه گمرک ( در صورت وجود )
• ارائه صورتجلسه تنظیم شده فی مابین فروشنده کالا و خریدار کالا و یا فی مابین فورواردر و فروشنده کالا و یا فی مابین فورواردر و خریدار کالا و یا فی مابین بیمه¬ گزار و شرکت حمل و نقل داخلی یا بین المللی بابت خسارت محمولات ( در صورت وجود ،ارائه آن الزامی است ) کلیه مدارک و مستنداتی که توسط سایر سازمانهای مرتبط با خسارت جهت تایید حادثه تهیه شده است.
بیمه هواپیما :
امروزه هواپيما يكي از وسایل حمل و نقل آسان و سريع بين شهري و بينالمللي است كه در حمل و نقل مسافران و كالا نقشآفرين است. خطرات ناشي از استفاده اين وسيله نقليه بسيار پرهزينه و سنگين است. بيمه "ما" با بيمهگرهاي ديگر به صورت اتكايي اين خطرات را تحت پوشش قرار داده و جبران خسارت ميكند.در یک تعریف کلی بیمه هواپیما به مجموعه ای از قطعات و تجهیزات گفته میشود که پس از نصب در کنار یکدیگر امکان انجام عملیات پرواز را مهیا می نماید . شرکت بیمه "ما " در رشته ها و زیر رشته های بیمه ای بخش هوایی به شرح ذیل در خدمت بیمه گزاران و مشتریان محترم می باشد : .هواپیماهای سبک و فوق سبک (که اغلب جهت مقاصد تفریحی ، آموزشی ، تبلیغاتی مورد استفاده قرار می گیرند ) ، هواپیماهای سنگین و فوق سنگین ( که اغلب
جهت جایجایی بار و مسافر مورد استفاده قرار می گیرند )
معیارهای اختصاصی تعیین نرخ حق بیمه رشته هواپیما
بیمه هواپیما یکی از تخصصی ترین رشته ¬های بیمه¬ ای است که به دلیل تنوع پوشش ها از جمله بدنه، مسئولیت در قبال مسافران، مسئولیت تولیدکنندگان و ... پیچیدگی خاصی در نرخ گذاری دارد و یکی از رشته¬ هایی است که
بدلیل جنبه بین المللی، تابع کنوانسیون¬ها و موافقت نامه¬ های بین المللی است و از کلوزهای استاندارد مختلفی در هر بخش از پوشش¬ های آن استفاده می¬شود.
• معیارهای اختصاصی تعیین نرخ حق بیمه رشته هواپیما
1. نوع هواپیما
2. ارزش هواپیما
3. سال ساخت هواپیما
4. تجهیزات ایمنی هواپیما
5. خطرات اضافی و استثنائات
6. تعداد هواپیماهای بیمه شده در ناوگان ( یک هواپیما یا تعدادی از یک ناوگان )
7. حوزه استفاده ( منطقه جغرافیایی )
8. سابقه ی خسارتی در پنج سال گذشته
9. سوابق پروازی، تجربه و سن خلبان
10. مدت پرواز سالانه
11. نوع کاربرد هواپیما ( آموزشی، مسافری، باری و....)
12. مبنا و میزان مسئولیت ( کنوانسیون ورشو، موافقتنامه مونترال و ....)
13. کلوزهای مورد استفاده
14. برنامه های تعمیراتی و رتبه موسساتی که تعمیرات را انجام داده اند.
15. علامت ثبتی و کشور سارنده هواپیما
16. مدیریت خطوط هوائی
17. وضعیت و نوع فرودگاه های مورد استفاده و تجهیرات ایمنی آنها
مدارک لازم جهت تعیین نرخ فنی بیمه نامه های هواپیما
شعب و واحدهای اجرایی می بایستی پس از تکمیل مدارک ذیل مراتب را به مدیریت فنی ارسال نمایند:
• فرم پیشنهاد تکمیل شده و یا نامه مکتوب بیمه گزار: بیمه گزار باید درخواست صدور را طی یک نامه مکتوب و یا طی تکمیل فرم پیشنهاد به شرکت بیمه اعلام نماید. همچنین در صورت مراجعه بیمه گزار به هر یک از شعب و نمایندگان، واحدهای اجرایی موظف می باشند، تا در اسرع وقت نسبت به اخذ نامه مکتوب و یا فرم پیشنهاد از بیمه گزار اقدام و بلافاصله مراتب را به مدیریت بیمه¬ های باربری و کشتی و هواپیما جهت تعیین نرخ و شرایط اطلاع نمایند.
• رونوشت بیمه¬ نامه و الحاقیه ¬های صادره سنوات قبل ؛
• کنترل تسویه حساب اقساط حق بیمه با بیمه گر قبلی و دریافت رسید تسویه حق بیمه ؛
• تمامی مدارک مربوط به مورد بیمه اعم از مستندات و گواهینامه ¬های هواپیما (در صورت درخواست شرکتهای هواپیمایی بزرگ جهت پوشش کلیه هواپیماهای ناوگان هواپیمایی، لیست هواپیماها به همراه ارزش هواپیماها، سال ساخت هواپیماها، مشخصات وضعیت پروازی، نوع کاربری و ... مورد نیاز است. )
• سایر اسناد موردنیاز به صلاحدید مدیریت باربری، کشتی و هواپیما ؛
اعلام مبلغ حق بیمه و نرخ و شرایط مورد پذیرش بیمه گر
پس از بررسی مستندات ارسالی و پوششهای درخواستی بیمه گزار با توجه به:
سقف پوشش¬های اتکایی مندرج در بخشنامه های مدیریت بیمه های اتکایی؛
ماده 6 آیین نامه شماره 76 بیمه مرکزی در خصوص سرمایه/ تعهد بیمه ¬نامه ¬هایی که لازم است قبل از صدور، موافقت بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران در خصوص نرخ و شرایط آنها جلب شود.
انجام محاسبات فنی و تعیین نرخ و شرایط؛
طی نامه مکتوب، نرخ و شرایط مورد پذیرش بیمه ¬گر به بیمه ¬گزار اعلام شده و پس از اخذ تاییدیه کتبی بیمه گزار بابت نرخ و شرایط، بیمه نامه صادر خواهد گردید.
خطرات،پوشش ها،انواع بیمه نامه ها و استثنائات
انواع مختلف هواپیما:
آموزشی کشاورزی امدادی فضانوردی
مسافری سم پاشی نظامی هواشناسی
باری تجاری تحقیقاتی - علمی شخصی
مدت بیمه بدنه: مدت بیمه بدنه یک سال است که می¬تواند کمتر نیز باشد و بر اساس توافق بیمه گر و بیمه گزار تعیین می¬گردد.
در ارتباط با هواپيما بيمهنامه های مختلفی توسط شرکت صادر میشود اعم از:
1) بیمه نامه بدنه و مسئولیت هواپیما ( Aviation Hull and Liability Insurance Policy )
• پوشش بدنه هواپیما: اگرچه در بیمه نامه بدنه هواپیما پوشش های آتش سوزی،دزدی،طوفان و خسارت های زمینی (تصادم در غیر مواقع پرواز) دارای پوشش بیمه ای است، اما بیمه بدنه هواپیما به صورت تمام خطر است به سه شکل زیر ارائه می شود:
الف) بیمه تمام خطر در زمانی که هواپیما در فرودگاه (زمین) قرار دارد و در حرکت نیست و از نیروی محرکه خود برای حرکت و جابجایی استفاده نمی کند، در این بیمه نامه تحت پوشش قرار می گیرد.
ب) بیمه تمام خطر به جز مواقعی که هواپیما در پرواز است و حتی زمان جابجایی هواپیما (Taxiing) نیز تحت پوشش این بیمه نامه می باشد.
ج) بیمه تمام خطر، بر روی زمین و در زمان پرواز که بدنه هواپیما در زمان حرکت، توقف و یا جابجایی هواپیما بر روی زمین و در زمان پرواز تحت پوشش این بیمه نامه می باشد.
• پوشش مسئولیت هواپیما: بیمه مسئولیت، سه نوع پوشش را ارائه می دهد که حدود مسئولیت هریک از آنها با یکدیگر متفاوت است.
الف) جرح بدني، به استثناي مسئوليت در قبال سرنشينان هواپيما: اين نوعبيمه، بيمهگزار را در قبال اقدامات و دعاوي قانوني اشخاص ثالث براي مواردي چونجرحبدني، بيماري، امراض و مرگ ناشي از حادثه در قبال مالكيت،تعمير و نگهداري و كاربرد هواپيما باتوجه به شرايط مندرج در بيمهنامه پوشش ميدهد. دراين نوع پوشش بيمهاي غرامت هر شخص در قبال فوت و يا صدمات بدني مشخص است وحداكثر تعهد بيمهگر نيز معين شده است.
ب) جرح بدني سرنشينان هواپيما: اين نوع پوشش، بيمهگزار را در قبال دعاوي و اقدامات قانوني سرنشينان هواپيما در مواردي چونجرح بدني، بيماري، امراض و مرگ ناشي از حادثه هواپيما باتوجه به شرايط مندرج در بيمهنامه تحت پوشش قرار می دهد. در اين نوع بيمهنامه غرامت هر شخص در قبال فوت و يا صدمات بدني مشخص است وحداكثر تعهد بيمهگر نيز معين شده است.
ج) بيمه مسئوليت خسارات مالي: اين نوع پوشش، بيمهگزار را در قبال دعاوي و غرامت هاي مالي ناشي از فعاليتهاي مربوط به مالكيت،تعمير و نگهداري و يا كاربرد هواپيما، تحت پوشش قرار می دهد. حدود مسئوليت بيمهگر براي هر حادثه معين شده است
.
2) بیمه نامه فرانشیز بدنه ( Deductible Insurance Policy )
با توجه به اینکه در بیمه ¬نامه بدنه هواپیما فرانشیز ( سهم بیمه گزار از خسارت ) به میزان قابل توجهی در نظر گرفته میشود، این فرانشیز نیز در بیمه ¬نامه فرانشیز بدنه قابل بیمه کردن می¬باشد.
3) بیمه نامه جنگ بدنه ( Hull War Insurance Policy )
بیمه های جنگ به منظور بیمه کردن خطرات ناشی از جنگ، اقدامات تروریستی و دیگر موارد مرتبط که در بیمه نامه بدنه استثناء گردیده است در ارتباط با انواع هواپیماهای مسافربری و باربری، هلیکوپتر و انواع هواپیماهای سبک و فوق سبک مورد استفاده قرار میگیرند، تولید کنندگان، مالکان، بهره برداران و در اختیار دارندگان انواع هواپیماها، هلیکوپترها و هواپیماهای سبک و فوق سبک به این بیمه نامه نیاز دارند که علیرغم اینکه خطر جنگ در بیمه ¬نامه بدنه هواپیما استثناء گردیده است با درخواست بیمه ¬گزار و موافقت بیمه¬ گر در بیمه ¬نامه جنگ بدنه قابل بیمه شدن می¬باشد.
4) بیمه نامه لوازم یدکی هواپیما ( Aviation Spare Parts Insurance Policy )
بیمه نامه تجهیزات و لوازم یدکی شرکتهای هواپیمایی به منظور بیمه کردن انواع تجهیزات مربوط به بدنه هواپیما شامل موتور ( در هنگامی که بر روی هواپیما نصب نباشد )، قطعات یدکی دستگاهای زمینی و تجهیزات در کارگاه ها هنگامی که در انبار بوده و یا در حال حمل و نقل باشد مورد استفاده قرار می گیرد و تولیدکنندگان و مالکان و بهره برداران و یا در اختیار دارندگان لوازم و قطعات یدکی هواپیما، به این بیمه نامه نیاز دارند.
5) بیمه نامه از دست دادن گواهی پرواز خلبانان (Pilots Loss of License Insurance )
این بیمه نامه جبران منافع آتی از دست رفته خلبانان، کمک خلبانان و مهندسین پرواز را پوشش می دهد . کلیه خلبانان و کمک خلبانان به این بیمه نامه نیاز دارند، همچنین این بیمه نامه پوشش تامین خسارت منافع مالی وارده به خلبانان، کمک خلبانان و مهندسین پرواز در صورت از دست دادن گواهینامه پروازی به طور دائم یا موقت را در بر می گیرد.
استثنائات: مواردي كه خارج از تعهد بيمهگر است.
استثنائات بيمه بدنه در بيمهنامههاي صادره تا حدودي با يكديگر متفاوت است ولي جنبهعمومي و همگاني كه در تمامي بيمهنامهها يافت ميشود به شرح زير است:
o چنانچه هواپيما براي مصارف غيرقانوني و با رضايت بيمهگزار بهكار گرفته شود.
o هنگامي كه هواپيما در خارج از محدوده جغرافيايي مندرج در بيمهنامه فعاليت كند.
o استفاده از هواپيما براي مصارفي بغير از آنچه در بيمهنامه قيد شده است.
o هدايت هواپيما توسط شخص ديگري به غير از خلبان آن، مگر در مواردي كه عمل جابجايي(Taxiing) انجام ميشود.
o زماني كه شرايط قابليت پرواز هواپيما و يا اعتبار گواهينامه خلباني خلبان نقض شده ولي پرواز انجام شده است.
o در شرايطي كه با موافقت بيمهگزار، هواپيماي در حال پرواز بعضي از قوانين و مقررات هواپيماييكشوري را نقض كرده باشد.
o هرگونه خسارات ناشي از كهنگي و فساد لاستيك¬هاي هواپيما، مگر اينكه شرط مغايري براي پوشش آنها وجود داشته باشد.
o خسارات ناشي از تغيير و تبديل هواپيما.
o خسارات ناشي از جنگ، اعتصاب، شورش و بلوا.
o خسارات ناشي از عدم استفاده.
وظایف بیمه گزار در زمان بروز خسارت :
بیمه ¬گزار باید مراتب اعلام خسارت خود را طی یک نامه مکتوب به شرکت بیمه "ما" اعلام نماید. همچنین در صورت مراجعه بیمه ¬گزار به هر یک از شعب و اعلام خسارت، واحد پذیرنده خسارت موظف است تا در اسرع وقت نسبت به اخذ نامه اعلام خسارت از بیمه ¬گزار اقدام و بلافاصله مراتب را به مدیریت بیمه¬ های باربری و کشتی و هواپیما اطلاع دهد.
بیمه¬ گزار موظف است به محض اطلاع از خسارت اقدامات زیر را انجام دهد:
1) اطلاع به بیمه¬ گر؛
2) پیشگیری از توسعه خسارت؛
3) انجام اقدامات لازم برای حفظ حقوق بیمه ¬گر در مقابل مسئولین خسارت اعم از:
• درخواست خسارت از مقصرین و مسئولین بروز خسارت ، اطلاع به سازمان هواپیمایی کشوری ، اطلاع به فرودگاه و سایر اشخاص ثالث که در قبال خسارت مسئول می ¬باشند و سایر مسئولین خسارت؛
• همکاری با بیمه ¬گر و ارزیاب خسارت به منظور ارائه کلیه مدارک و مستندات موردنیاز و بازدید از خسارت؛
• همکاری با بیمه ¬گر برای اخذ استعلام¬های موردنیاز از سازمان¬ها و ارگان¬های مربوطه؛
مدارک لازم برای تشکیل پرونده خسارت
مدارک لازم برای تشکیل پرونده و رسیدگی به خسارت شامل موارد زیر است:
• نامه مکتوب اعلام خسارت از بیمه¬ گزار؛
• رونوشت بیمه ¬نامه و الحاقیه ¬های صادره؛
• کنترل صورتحساب مالی بیمه ¬نامه؛
• تمامی مدارک صدور بیمه¬ نامه شامل فرم پیشنهاد، مستندات و گواهینامه ¬های اخذ شده از بیمه¬ گزار در زمان صدور بیمه ¬نامه، گزارش بازدید اولیه از هواپیما و تمامی مدارکی که در زمان صدور بیمه ¬نامه و الحاقیه، اخذ گردیده و در بایگانی مدارک موجود است؛
• سایر اسناد موردنیاز به صلاحدید مدیریت باربری، کشتی و هواپیما ؛
خسارت¬ های قابل پرداخت:
خطرهای تحت پوشش و خسارت¬ های قابل پرداخت مطابق با مفاد و شرایط قرارداد و بیمه ¬نامه می باشد.
بیمه کشتی:
کشتی و شناور: به هر وسیله نقلیه موتوری و یا غیر موتوری دریایی اطلاق می گردد که برای حمل و جابجایی بار و مسافر و یا سایر خدمات در دریا به کار می رود و به کشتی های مسافری، باری، خدماتی و ... تقسیم می¬ گردد.
لنج: گونه ای ازشناورکوچک یا قایق بزرگ باری، مسافری و صیادی است که دردریای خزر،خلیج فارس،دریای عمان و بعضاً اقیانوس هند دیده می شود. لنج ها بر پایه قایق های بادبانی رایج در خلیج فارس ساخته می شود با این تفاوت که به جای بادبان با موتور حرکت می کند.
دوبه یا بارج: شناوری است که برای ترابری اشیای بزرگ یا حجم نسبتاً زیادی از کالا یا مواد بر روی آب به کار می رود. بیشتر از دوبه ها در خلیج فارس و دریای عمان به کار گرفته می شود. بارج معمولاً موتور یا پیشرانه دیگری ندارد و آن را یدک کشی بر روی آب می کشد یا به جلو می راند.
لندینگ کرافت: یک وسیله حمل است که ازآن در حمل دریایی استفاده می شود. لندینگ کرافتها بر خلاف بارج ها با نیروی محرکه خود حرکت میکنند و نسبت به بارج کوچکتر و سریعتر هستند. از این وسیله می توان برای جابه جایی خودرو ، مواد فله ، ماشین آلات سنگین ، کامیون و کانتینر استفاده کرد.مالکان کشتی ها و انواع شناورها جهت حفظ منافع خود و جبران تبعات ناشی از خسارت وارده به کشتی، ماشین آلات و تجهیزات آن و همچنین فوت، نقص عضو، هزینه های پزشکی وارده به خدمه کشتی و یا اشخاص ثالث و یا خسارت وارده به اموال اشخاص ثالث نیاز به بیمه نامه کشتی دارند که شرکت بیمه ” ما ” با بهره گیری ازکادر مجرب دپارتمان مدیریت بیمه ¬های باربری، کشتی و هواپیما در این راستا خدمات خود را ارائه می¬نماید.
بیمه کشتی: موضوع بیمه کشتی، تأمین و جبران خسارتهایی است که در حوادث دریا به کشتی، ماشین¬آلات و تجهیزات آن وارد میشود که علاوه بر پوشش بدنه و ماشین آلات کشتی، همچنین مسئولیت مالی دارنده کشتی در مقابل اشخاص ثالث اعم از پوششFFO یا برخورد شناور یا اجسام ثابت و متحرک در دریا، پوششRDC یا برخورد شناور با شناور دیگر، آلودگی محیط زیست، پوشش مغروقه (نایروبی)، پوشش حوادث جانی ( شامل خدمه و افراد شخص ثالث)، پوششMLC یا تأمین هزینه¬های مالی در چارچوب الزامات کنوانسیون کار دریایی و ... نیز می¬تواند در صورت درخواست بیمه ¬گزار و قبول بیمه ¬گر حسب شرایط و همچنین براساس کلوز انتخابی در این بیمه¬ نامه تحت پوشش قرار گیرد. بیمه کشتی به دو صورت بیمه زمانی و بیمه سفر ارائه می¬گردد که با توجه به روال معمول بیمه ¬گزاران و شرکت های بیمه، بیشتر بر صدور بیمه نامه ¬های زمانی یکساله تمرکز دارند.
کلوزهای بیمه¬ ای
بیمه بدنه و ماشین ¬آلات شناورها براساس کلوزهای طراحی شده توسط انستیتوی بیمه ¬گران لندن ارائه می¬گردد. این کلوزها کاملاً استاندارد بوده و هر کلوز مبین پوشش خاصی می¬باشد. مهم¬ترین کلوزهای قابل ارائه در بیمه¬ های شناور به شرح ذیل می¬باشد:
• کلوز 280 (زمانی) تمام خطر یا ALL Risks :خسارتهای جزئی + خسارت کلی یاTotal Loss + 4/3 مسئولیت تصادم + زیان همگانی + هزینه نجات؛
• کلوز 284 (زمانی) : خسارت کلی یاTotal Loss + 4/3 مسئولیت تصادم + زیان همگانی + هزینه نجات؛
• کلوز 289 (زمانی) : خسارت کلی یاTotal Loss + هزینه نجات؛
• کلوز 346 (زمانی) تمام خطر یا ALL Risks ( مخصوص کشتی ¬ها و شناورهای صیادی ) : خسارتهای جزئی + خسارت کلی یا Total Loss + 4/4 مسئولیت تصادم + زیان همگانی + هزینه نجات؛
• کلوز 281 (خطر جنگ): این کلوز در خصوص خطرات ناشی از جنگ می¬باشد که معمولاً به صورت خطرات اضافی قابل ارائه می¬باشد.
معیارهای اختصاصی تعیین نرخ حق بیمه رشته کشتی توسط مدیریت بیمه های باربری، کشتی و هواپیما شرکت بیمه "ما":
با توجه به تنوع کشتی¬ها از جمله باری و مسافری و محدوده¬ی تردد آنها، محاسبه ی نرخ در بیمه کشتی تابع عوامل مختلفی مانند ویژگی¬های فنی کشتی، نوع کاربری و مسئولیت¬ های مختلف صاحبان و شرکت¬های کشتیرانی در قبال عوامل انسانی و محیط زیست است. این رشته نیز مانند بیمه هواپیما تابع کنوانسیون¬های مختلف بین المللی و کلوزهای مختلفی است که در این رشته مورد استفاده قرار می¬گیرد.
1- نوع شناور (باری، مسافری و کشتی¬های ویژه عملیات خاص).
2- موسسه طبقه بندی و تایید کننده سلامت شناور.
3- ایمنی و قابلیت دریانوردی.
4- سن شناور.
5- محدوده تردد.
6- سابقه خسارتی.
7- تعداد شناورهای بیمه¬ شده (یک کشتی یا تعدادی از یک ناوگان).
8- سابقه فعالیت حرفه ¬ای مالک شناور.
9- مشخصات شرکت سازنده.
10- کشور سازنده و پرچم.
11- سوابق شغلی خدمه.
12- ارزش شناور.
13- فرانشیز.
14- نوع نیروی محرکه شناور و ماشین آلات.
15- امکانات تعمیر شناور.
16- کلوزهای مورد استفاده.
17- محموله (مواد فاسد شدنی، مواد نفتی، مسافر و ... )
تعریف قابلیت دریانوردی کشتی: قابلیت دریانوردی کشتی، یعنی این ¬که کشتی از هر لحاظ برای سفر دریایی تجهیز شده و بدون عیب و نقص فنی مهم و مشهودی باشد و استحکام و مقاومت لازم در برابر حوادث دریا و آب و هوای نامساعد را دارا باشد.
وظایف متصدی حمل جهت کنترل دارا بودن قابلیت دریا نوردی و آماده سازی شناور برای سفر:
1) در آغاز و ابتدای سفر باید مراقبت¬های لازم را در موارد زیر بعمل آورد:
1-1) کشتی قابلیت دریانوردی داشته باشد.
2-1) از نقطه نظر خدمه و کارکنان، تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز کشتی تجهیز شده باشد.
3-1) کلیه انبارها، یخچال¬ها و سردخانه ¬هایی که قرار است کالا در طول مسیر حمل در آن انبار شود، آمادگی دریافت کالا را داشته باشند.
4-1) کار بارگیری، تخلیه، اداره، انبار کردن، حمل، نگهداری کالای حمل شده را با دقت انجام دهد.
قابلیت دریانوردی و بیمه حمل دریایی از اصول اولیه حمل و نقل دریایی محسوب می¬شود و به همین دلیل چنانچه کالایی با وسیله حمل نامناسب حمل گردد، جبران این¬گونه خسارت¬ها در تعهد بیمه ¬گر قرار ندارد. به هرحال قابلیت دریانوردی کشتی با توجه به نوع کالایی که حمل می¬نماید متفاوت است. مواد غذایی فاسد شدنی مانند «گوشت، کره» باید در سردخانه کشتی نگهداری شود و به همین دلیل با توجه به شرایط سفر و نوع کالایی که قرار است حمل شود، وضعیت قابلیت دریانوردی کشتی ممکن است متفاوت باشد.
تعریف واژگون شدن کشتی: در غرق و واژگون شدن کشتی در مسیر حمل صرفاً نباید آب و هوای بد وجود داشته باشد، زیرا گاهی اوقات جابجایی کالا در کشتی باعث بر هم خوردن توازن و تعادل آن شده و در نتیجه کشتی واژگون می¬گردد. واژگون شدن کشتی یکی از حوادث دریا محسوب شده و در بیمه بدنه کشتی دارای پوشش است و بیمه ¬گزار کالا می¬تواند در صورت بروز حادثه، واژگونی و غرق کشتی خسارت وارده به مورد بیمه خود را مطالبه نماید.
تعریف به گل نشستن کشتی: تعریفی که از به گل نشستن کشتی وجود دارد با حالت متفاوت دیگری که کشتی برای لحظه ¬ای با کف دریا اصابت کرده و آنگاه به راه و مسیر خود ادامه دهد متفاوت است. به گل نشستن کشتی به وضعیتی گفته می¬شود که شناور پس از تماس و برخورد شدید با کف دریا برای مدت زیادی در آن حالت متوقف گردیده و قادر به حرکت و ادامه مسیر نباشد. برای اثبات حادثه به گل نشستن کشتی لازم است که تقریباً سه شرط احراز گردد.
الف- قسمت¬ های زیرین کشتی با بستر دریا، تپه ¬های شنی و یا صخره ¬های کف دریا اصابت نماید.
ب- برخورد کشتی با بستر و کف دریا شدید باشد.
ج- توقف کشتی در حالت به گل نشستن در بستر دریا مدت زمان زیادی به طول بیانجامد.
خسارت کلی کشتی : خسارت کلی کشتی معمولاً بر دو گونه است:
الف) از بین رفتن کلی واقعی: بدین صورت است که کشتی به طور کلی از بین رفته، بسوزد و یا غرق شود و یا از حیز انتفاع خارج شود.
ب) از بین رفتن کلی فرضی: دو حالت وجود دارد که می تواند منجر به خسارت کلی فرضی کشتی شود:
1) زمانی که کشتی در وضعیتی قرار گرفته که نجات و بازیابی کشتی میسر نیست، به طوری که استفاده از کشتی هم مقدور نباشد. به عنوان مثال کشتی در جایی به گل بنشیند که امکان نزدیک شدن یدک¬ کش¬ها و سایر تجهیزات به کشتی خسارت دیده مقدور نباشد.
2) زمانی که هزینه ¬های نجات و تعمیر کشتی از ارزش مورد بیمه بیشتر باشد.
استثنائات: در عرف بیمه¬ گری استثنائات را می¬توان به دو گروه معین و مشخص بشرح زیر تقسیم -بندی نمود.
- خطرهایی که با توجه به وجود قوانین آمره و منع قانونگذار قابل بیمه¬ شدن نیستند.
- خطرهایی که در بیمه ¬نامه استثناء شده ¬اند، اما با توجه به توافق بین بیمه ¬گر و بیمه ¬گزار و پرداخت حق بیمه اضافی قابل بیمه شدن می ¬باشند.
مدارک لازم در زمان بروز خسارت:
مدارک و مستندات مورد نیاز جهت تشکیل و رسیدگی به پرونده خسارت که می¬بایستی توسط بیمه¬ گزار به بیمه ¬گر ارائه گردد و بیمه¬ گزار همراهی لازم را با بیمه¬ گر داشته باشد:
• ارسال نامه مکتوب اعلام خسارت؛
• ارسال اصل بیمه ¬نامه و الحاقیه¬ های صادره (در خسارات کلی) و رونوشت آنها در خسارات جزیی؛
• هماهنگی و همراهی بیمه¬ گزار با بیمه¬ گر و همچنین ارزیاب خسارت جهت بازدید از شناور آسیب دیده؛
• ارائه پروانه ثبت از موسسات معتبر و رده¬ بندی مورد تأیید سازمان بنادر و دریانوردی؛
• ارائه گواهی ایمنی و قابلیت دریانوردی از موسسات رده¬ بندی معتبر و مورد تایید سازمان بنادر و دریانوردی؛
• در صورت غرق کشتی یا شناور، تهیه فیلم از موضوع بیمه مغروقه (در صورت وجود)؛
• ارائه تاییدیه و گواهی سازمان بنادر و دریانوردی در خصوص حادثه؛
• ارائه تاییدیه و گواهی سازمان هواشناسی در خصوص حادثه (در خسارتهای ناشی از طوفان و هوای نامساعد و ... )؛
• ارائه گزارش مقامات انتظامی یا نیروی دریایی در خصوص حادثه (در صورت وجود)؛
• ارائه گزارش سازمان آتش¬نشانی و خدمات ایمنی با توجه به نوع حادثه و خسارت؛
• ارائه اسناد و مدارک مربوط به نجات مورد بیمه با توجه به نوع حادثه و خسارت حادث شده؛
• و سایر مدارک و مستندات درخواستی بیمه¬ گر (بر حسب نوع و شدت حادثه و ... )
نکات مهم در خصوص پرداخت خسارت:
مواردی که به موجب آن بیمه گزار حقوق خود را از دست میدهد: در بیمه کشتی برای زمان معین این تعهد از جانب بیمه¬ گزار وجود دارد که وضعیت کشتی از نظر طبقه¬ بندی بودن، مالکیت، مدیریت و موضوعات دیگر در تمام مدت بیمه به همان صورت که در تاریخ صدور بیمه ¬نامه وجود داشته و به بیمه ¬گر اعلام شده است، باقی بماند. بنابراین، چنانچه در هر یک از این امور تغییری پدید آید، تعهد بیمه¬ گر نیز ساقط خواهد شد. به طوری که می¬توان گفت بیمه ¬نامه از تاریخ تغییر وضعیت مورد بیمه به صورت خودکار منفسخ میگردد و در صورتی که کشتی در زمان تغییر وضعیت در بین راه باشد، انفساخ بیمه ¬نامه تا رسیدن کشتی به اولین بندر به تأخیر خواهد افتاد که این موضوع عیناً در خصوص تاریخ انقضای بیمه ¬نامه نیز صدق می¬کند. طبق شرایط مؤسسه بیمه¬ گران لندن در مورد بیمه کشتی برای زمان معین، موارد انفساخ بیمه ¬نامه که می ¬توان از آن به عنوان مواردی که بیمه¬ گزار حقوق خود را از دست میدهد نام برد عبارت است از:
1- تغییر مؤسسه طبقه ¬بندی کشتی.
2- تغییر، تعلیق، عدم ادامه، لغو یا انقضای مدت طبقه کشتی.
3- تغییر مالکیت، مدیریت یا پرچم کشتی.
4- اجاره کشتی به صورت لخت و بدون خدمه.
5- مصادره کشتی